Қалайы

Қалайы — бөлме температурасында оңай иіліп, пішінделетін жұмсақ, күмістей ақ өтпелі металдардан кейінгі топқа жататын металл. Көпшілікке таныс «қалайы» консерві қалбырлары шын мәнінде коррозиядан қорғау үшін жұқа қалайы қабатымен қапталған болаттан жасалады. Қалайы электрондық бөлшектерді біріктіруге арналған, төмен температурада балқитын металл қорытпалары — дәнекерлердің де маңызды құрамдасы. Табиғатта оның негізгі кені — қалайы диоксидінен тұратын касситерит минералы. Касситерит гранитпен байланысты тау жыныстарында және судың жыныстардан шайып шығарған түйірлері жиналған жерлерде кездеседі. Өнеркәсіптік пештерде байытылған кенді көміртекпен қыздырады: көміртек оксид құрамындағы оттегін бөліп алып, металды босатады. Құрамында қалайы бар қалдықтарды қайта өңдеу де оның маңызды көзі болып саналады.