Фосфор

Фосфор — азот тобына жататын бейметалл. Оның қасиеттері атомдарының қалай орналасқанына қатты байланысты. Ақ фосфор балауыз тәрізді, өте белсенді әрі улы, ал қызыл фосфордың белсенділігі төменірек: ол қауіпсіз сіріңкенің үйкейтін бетінде қолданылады. Табиғатта фосфор бос элемент түрінде емес, көбіне апатит сияқты фосфат минералдарының құрамында кездеседі. Өнеркәсіпте фосфатты тау жыныстарын қазып алып, олардың көп бөлігін фосфатты тыңайтқыштарға өңдейді. Таза фосфор алу үшін фосфатты шикізатты көміртек және кремнеземмен бірге электр пештерінде қыздырады. Фосфор тіршілік үшін де маңызды: фосфат топтары ДНҚ мен жасушалар энергияны тасымалдауға пайдаланатын АТФ молекуласының құрамына кіреді, ал кальций фосфатының минералдары сүйек пен тістің беріктігін қамтамасыз етуге көмектеседі.