Fosfor

Fosfor, azot ailesinden bir ametaldir ve özellikleri atomlarının nasıl düzenlendiğine büyük ölçüde bağlıdır. Beyaz fosfor mumsu, çok tepkimeye giren ve zehirli bir maddedir; kırmızı fosfor ise daha az tepkimeye girer ve güvenli kibritlerin sürtme yüzeylerinde kullanılır. Fosfor doğada serbest element olarak değil, özellikle apatit gibi fosfat minerallerinde bileşikler hâlinde bulunur. Sanayide fosfat kayası çıkarılır ve büyük bölümü işlenerek fosfatlı gübreye dönüştürülür. Elementel fosfor elde etmek için üreticiler fosfat kayasını karbon ve silisle birlikte elektrikli fırınlarda ısıtır. Fosfor yaşam için de gereklidir: fosfat grupları, DNA'nın ve hücrelerin enerji aktarımında kullandığı ATP molekülünün bir parçasıdır; kalsiyum fosfat mineralleri de kemiklere ve dişlere dayanıklılık kazandırır.